Zamknij okno

POLECANE:

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) - zagrożenie wzroku, którego można uniknąć.

Data:27.01.2013
Kategoria:Oczy i wzrok

Narząd wzroku jest najistotniejszym z pięciu zmysłów człowieka. Zapotrzebowanie na dobry wzrok jest w naszych czasach znacznie większe niż kiedykolwiek przedtem.

SIATKÓWKA

Najważniejszym elementem oka jest siatkówka. Inne, także ważne struktury, są – by tak rzec – na jej usługach. Siatkówka wyścieła miseczkowato wnętrze gałki ocznej, ma grubość pół milimetra i składa się aż z dziesięciu delikatnych warstw, w tym z fotoreceptorów, tj. czopków i pręcików. Tu przebiegają błyskawicznie bardzo skomplikowane procesy biochemiczne, w wyniku których następuje zamiana oglądanych przez nas obrazów na impulsy elektryczne przesyłane nerwami wzrokowymi do „centrali widzenia” w korze mózgowej. Wyjątkowa intensywność tych procesów sprawia, że siatkówka potrzebuje kilkakrotnie więcej substancji odżywczych dostarczanych przez krew niż inne tkanki. Najważniejsza, centralna okolica siatkówki o powierzchni łebka od zapałki leżąca na wprost źrenicy i soczewki nazywana jest plamką żółtą lub po prostu plamką. Tu jest niewyobrażalnie wysokie zagęszczenie, „upakowanie” czopków (kilka milionów).

W wyniku niezwykle intensywnych przemian metabolicznych powstają w siatkówce (głównie w okolicy plamkowej) pewne toksyczne dla błon komórkowych produkty – odpady zwane wolnymi rodnikami tlenowymi. Nigdzie w organizmie nie powstaje ich tyle co w plamce. Muszą być one wychwytywane i unieszkodliwiane przez substancje zwane zmiataczami albo antyoksydantami. Póki wolne rodniki powstają w ilościach normalnych, a system ich zmiatania działa sprawnie, nie dochodzi do stopniowego, nieodwracalnego uszkadzania siatkówki plamkowej.

ROLA ANTYOKSYDANTÓW

Dwa najważniejsze antyoksydanty to luteina i zeaksantyna. Z chemicznego punktu widzenia należą one do rodziny kilkuset karotenoidów lub precyzyjniej – ksantofili, czyli barwników roślinnych. Luteus to po łacinie żółty, złocisty – taką barwę nadaje luteina wielu warzywom. Od niej bierze swą nazwę i barwę żółtko jaja kurzego. Oba te barwniki: luteina i zeaksantyna muszą być dostarczane do organizmu w diecie roślinnej, gdyż ustrój ludzki nie może ich wytwarzać sam. Występują obficie w szpinaku, brokułach, kapuście włoskiej, groszku zielonym, dyni, żółtej papryce, cukini, pietruszce, szczypiorku. Gotowanie i rozdrabnianie warzyw sprzyja – co zaskakujące – przyswajaniu obu tych barwników przez jelito. Oba też są rozpuszczane w tłuszczach i wchłaniane są z udziałem tłuszczu. Luteina i zeaksantyna odgrywają jeszcze inną fundamentalną rolę. Gromadząc się w okolicy centralnej siatkówki – w plamce żółtej oraz w soczewce – ochraniają oko (z 99 procentową sprawnością) przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. Spełniają więc funkcję wewnętrznych barwnikowych filtrów – okularów ochronnych. Ustalono, że nasza codzienna dieta uboga w produkty roślinne dostarcza od około 1/3 do 1/4 dobowego zapotrzebowania na luteinę, które wynosi 6 mg. To stanowczo za mało!

 

Innymi jeszcze dodatkowymi antyoksydantami są dla siatkówki witaminy C i E oraz mikroelementy: cynk, miedź, selen. W naszej diecie brak także innych produktów roślinnych ułatwiających funkcjonowanie narządu wzroku i zapobiegających jego schorzeniom. To organiczne związki zwane flawonoidami lub bioflawonoidami. Opisano ich setki. Zawarte są w ziołach leczniczych, owocach cytrusowych, pomidorach, czarnych jagodach, roślinach strączkowych, czerwonym winie i w kakao. Oprócz unieszkodliwiania wolnych rodników, wzmacniają, uszczelniają i uelastyczniają naczynia krwionośne (działanie przeciwobrzękowe i przeciwwysiękowe), zapobiegają zlepianiu się krwinek czerwonych, działają przeciwzapalnie, przeciwalergicznie i w pewnym zakresie przeciwnowotworowo. Deficyt w naszej diecie tzw. nienasyconych kwasów tłuszczowych jest kolejnym zagrożeniem dla prawidłowego funkcjonowania siatkówki.

AMD

 Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (skrót angielski: AMD) nie jest nową, nieznaną chorobą siatkówki. Ostatnio jednak występuje coraz częściej, a po „opanowaniu” takich chorób, jak jaskra i zaćma, zwyrodnienie plamki wysunęło się na pierwsze miejsce wśród przyczyn znacznej, obustronnej utraty wzroku. Łagodniejszą formą jest zwyrodnienie suche, czyli zanikowe. Jest ono rezultatem nieznacznej dysproporcji między powstawaniem a eliminowaniem wolnych rodników tlenowych. W rezultacie tworzą się pod siatkówką druzy, czyli osady albo złogi doprowadzające do powolnego, trwającego wiele lat zaniku funkcji plamki żółtej. Pacjenci skarżą się u okulisty na pogorszenie ostrości wzroku, widzenie szarej plamy przed okiem oraz na powykrzywianie prostych linii (test Amslera). Groźniejszą postacią AMD jest forma mokra, czyli wysiękowa. Może ona doprowadzić do znacznego upośledzenia wzroku w okresie kilku miesięcy. Na szczęście występuje dziesięciokrotnie rzadziej od suchej. Postać sucha może przejść w formę wysiękową. W celu precyzyjnej diagnozy przeprowadza się angiografię fluoresceinową (AF) lub optyczną koherentną tomografię (OCT). W odmianie wysiękowej siatkówka „wysyła” do leżącej pod nią naczyniówki „biochemiczną prośbę” (angielski skrót to: VEGF) o poprawę ukrwienia. Wówczas w naczyniówce tworzą się i wrastają do siatkówki nowe, dodatkowe naczynia krwionośne (nowotwórstwo, ang. CNV). Niestety ich ścianki są słabe i kruche. Stąd powstają obrzęki siatkówki, następnie niszczące ją krwotoki i w końcu bliznowacenia. Jednym słowem – ta „pomoc” okazuje się wielce zgubna. Wysiękową postać AMD próbuje się obecnie leczyć, wstrzykując do wnętrza gałki ocznej lek blokujący nowotwórstwo naczyniowe.

W odniesieniu do AMD zasada: lepiej zapobiegać, niż leczyć znajduje wyraźne potwierdzenie. Najistotniejszym czynnikiem ryzyka jest wiek – wraz z wiekiem zwiększa się prawdopodobieństwo zachorowania. Co czwarta osoba po 65 roku życia jest dotknięta jakąś formą AMD w różnym stopniu zaawansowania. Poza naszym wpływem pozostają także takie czynniki ryzyka, jak: obciążenie rodzinne tą chorobą, płeć żeńska, jasny kolor tęczówek i jasna karnacja skóry. A oto czynniki, na które możemy racjonalnie wpływać, by zmniejszać ryzyko zachorowania i zahamować rozwój choroby: złe odżywianie (zaleca się dietę bogatą w różnorodne produkty roślinne i rozsądną suplementację), palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, choroby serca, wysoki poziom cholesterolu, nadwaga, nadmierna ekspozycja na słońce bez ochrony okularowej, uporczywy brak snu, stres, nadużywanie alkoholu.

Corypight © 2012 Farmapol Sp. z o.o.
Realizacja - Kreatiff.pl