Najczęściej występujące wady wzroku i choroby oczu

Problemy ze wzrokiem mogą mieć wiele przyczyn. Nieleczone, niejednokrotnie zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, powodując problemy z wykonywaniem podstawowych czynności i prowadząc do obniżenia komfortu życia. Wady wzroku i choroby oczu powodują między innymi problemy z czytaniem, rozpoznawaniem przedmiotów czy osób z większych odległości oraz prowadzeniem pojazdów. Mogą również uniemożliwiać wykonywanie niektórych zawodów. Z wadami wzroku i chorobami oczu wiąże się także szereg innych uciążliwych objawów i dolegliwości, do których zaliczają się na przykład łzawienie czy mrużenie oczu. U dorosłych, a także u dzieci, następstwem problemów ze wzrokiem i oczami może być również ich pieczenie. Częste są także uciążliwe bóle głowy.

Jakie rodzaje wad wzroku możemy wyróżnić i jakie są najczęstsze objawy wady wzroku? Z jakimi chorobami mamy do czynienia najczęściej? Jak dbać o wzrok na co dzień? Po więcej informacji zapraszamy do naszego artykułu!

Najczęstsze przyczyny wad wzroku

Do jednych z najczęściej występujących problemów zdrowotnych zaliczają się wady wzroku, czyli upośledzenia zdolności oka do tworzenia prawidłowego obrazu w siatkówce. Przyczyn wad wzroku jest wiele. Do najczęstszych można zaliczyć:

• uwarunkowania genetyczne,
• długotrwałą pracę przy komputerze,
• częste korzystanie ze smartfonów,
• urazy mechaniczne oka,
• czytanie, naukę lub pracę przy złym oświetleniu,
• występowanie chorób towarzyszących – zwłaszcza cukrzycy.

Różne rodzaje wad wzroku pojawiają się również jako skutek nieprawidłowego kształtu soczewki, gałki ocznej lub rogówki. Czasami wynikają też ze zmian w siatkówce lub nerwie wzrokowym. Mogą się nasilać, jeśli podstawowa wada wzroku nie jest korygowana (czyli na przykład nie nosimy okularów, mimo że powinniśmy). Ponadto, powodują je niektóre choroby oczu.

Objawy wad wzroku

Wady wzroku mogą objawiać się na wiele sposobów. Do najczęstszych symptomów, wskazujących na ich występowanie można zaliczyć suchość oka i częste bóle głowy. Inne objawy przy wadach wzroku to między innymi mrużenie oczu. U dorosłych, a także u dzieci i młodzieży wady wzroku mogą się wiązać również z niewyraźnym widzeniem (z bliska lub z daleka), bólem oczu, problemami z czytaniem i męczeniem oraz łzawieniem oczu. Częste objawy wady wzroku to także pogorszenie efektywności pracy i koncentracji oraz zwiększona wrażliwość na światło.

Rodzaje wad wzroku

Wady refrakcji dotyczą ostrości wzroku. Mogą występować u pacjentów w różnym wieku i różnić się objawami. Najpopularniejsze rodzaje wad wzroku to:

• wady wzroku + i -, do których zalicza się krótkowzroczność i dalekowzroczność,
• astygmatyzm,
• prezbiopia, czyli starczowzroczność.

Każda ze wspomnianych wyżej wad wiąże się z innymi dolegliwościami, a co za tym idzie – z innym leczeniem. Jako rodzaje wad wzroku można dodatkowo wyróżnić takie dolegliwości jak daltonizm czy zez. W przypadku wystąpienia objawów, mogących świadczyć o wadzie wzroku należy się zgłosić do okulisty. Konsekwencje bagatelizowania problemów z widzeniem i odkładania badań w czasie wiążą się bowiem z ryzykiem wystąpienia powikłań, w tym możliwością dalszego pogłębiania się dolegliwości.

Jak wygląda diagnostyka wad wzroku?

Obecnie okuliści dysponują precyzyjnymi metodami diagnostyki wad wzroku, które umożliwiają szybkie ich rozpoznawanie oraz korekcję. Bardzo ważne są więc regularne wizyty u okulisty, nawet jeśli nie pojawiają się żadne niepokojące objawy ze strony narządu wzroku i jego funkcjonowania. Jak rozpoznać, jaka to wada wzroku? Rodzaje problemów ze wzrokiem są różne. Niezbędne więc jest przeprowadzenie określonych badań. Do najważniejszych zalicza się badanie ostrości wzroku, a także komputerowe badanie wzroku. W diagnostyce wad tego narządu mogą również pomóc badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego, badanie dna oka, a także specjalistyczne badania wzroku – w tym obrazowe, do których zalicza się między innymi USG gałki ocznej czy biometrię optyczną do pomiaru długości gałki ocznej.

Krótkowzroczność – objawy wady wzroku

Skoro wiadomo już, jakie są wady wzroku, czas przyjrzeć im się bliżej. Jednym z najczęstszych problemów ze wzrokiem jest krótkowzroczność. Czy krótkowzroczność to choroba? Krótkowzroczność, czyli miopia, nie jest chorobą, tylko wadą wzroku, która wiąże się z nieprawidłowym skupieniem promieni światła. Przy krótkowzroczności promienie załamują się nie na siatkówce, lecz przed siatkówką, czego efektem jest niewyraźne widzenie przedmiotów znajdujących się daleko od obserwatora. Istnieje krótkowzroczność osiowa, refrakcyjna, rogówkowa, soczewkowa oraz mieszana.

Jakie są wady wzroku? Dalekowzroczność

Dalekowzroczność, czyli nadwzroczność, hypermetropia lub hyperopia, to również wada wzroku, przy której dochodzi do nieprawidłowego załamania promieni światła. W jej wyniku obraz nie powstaje jednak na siatkówce ani przed nią, lecz za nią. Jeśli chodzi o objawy wady wzroku, jaką jest dalekowzroczność, zalicza się do nich niewyraźne widzenie z bliska, podczas gdy przedmioty znajdujące się w oddali są widziane przez obserwatora bardzo wyraźnie. Wyróżnia się dalekowzroczność prostą, średnią oraz wysoką, a także dalekowzroczność wrodzoną.

Astygmatyzm – jakie objawy wady wzroku można zauważyć?

Kolejną wadą wzroku jest astygmatyzm, czyli niezborność. Jest to wada rogówki lub soczewki ocznej, która uległa rozciągnięciu, a następnie zniekształceniu. Osoba z astygmatyzmem postrzega obrazy jako zamglone, nieostre i zniekształcone. Przy bardziej zaawansowanym astygmatyzmie powstałe zmiany przyczyniają się do postrzegania linii prostych jako zakrzywionych. Poza tym osoba z astygmatyzmem może nieprawidłowo postrzegać płaszczyzny. Do najczęstszych objawów astygmatyzmu zalicza się trudności z czytaniem, zaburzenia ostrości widzenia oraz mrużenie oczu. U dorosłych oraz dzieci i młodzieży objawem niezborności jest również gorsze widzenie nocne i zmierzchowe.

Rodzaje wad wzroku – prezbiopia (starczowzroczność)

Do powstania wady wzroku, jaką jest tzw. starczowzroczność, dochodzi w wyniku naturalnych procesów starzenia, zachodzących w organizmie. Pierwsze objawy prezbiopii pojawiają się najczęściej u osób między 40. a 50. rokiem życia. Przy starczowzroczności soczewka stopniowo traci swoją elastyczność, a mięśnie oka ulegają osłabieniu, co skutkuje utratą zdolności do akomodacji. W efekcie oczy mają problem z wyostrzaniem obrazu, zwłaszcza na niedużych odległościach. Pierwszym objawem prezbiopii jest „wydłużanie ręki” przy czytaniu, czyli konieczność odsuwania od siebie przeglądanych dokumentów czy książki na coraz większą odległość. Starczowzroczności mogą towarzyszyć bóle głowy oraz osłabiona ostrość widzenia o zmierzchu lub przy słabym oświetleniu. To wciąż jednak nie wszystkie rodzaje wad wzroku.

Daltonizm, czyli ślepota barw

Odpowiadając na pytanie, jakie są wady wzroku nie można zapomnieć o daltonizmie, który definiuje się jako zaburzenie widzenia polegające na braku zdolności do odróżniania barw – szczególnie dotyczy to barwy zielonej i czerwonej. Osoby z tą wadą wzroku zachowują widzenie barwy niebieskiej, natomiast nie rozpoznają koloru zielonego lub mylą go z czerwonym. Wada ta dotyczy obydwu oczu i utrzymuje się przez całe życie. Jej główną przyczyną jest uszkodzenie genów, kodujących odpowiednie barwniki wzrokowe. Daltonizm jest dziedziczony autosomalnie w sprzężeniu z chromosomem X. Ze schorzeniem tym znacznie częściej borykają się mężczyźni.

Zez jako wada wzroku – rodzaje

Zez to występujące u dorosłych oraz dzieci nierównoległe ustawienie gałek ocznych, które nie tylko powoduje zaburzenia widzenia, lecz także jest poważnym problemem natury estetycznej. Objawy wady wzroku, jaką jest zez, mogą się różnić, w zależności od wieku oraz przyczyny problemu. Wyróżnia się zez towarzyszący, zbieżny, rozbieżny, ukryty oraz porażenny. Do zeza mogą przyczyniać się choroby gałki ocznej lub oczodołu, a także schorzenia ośrodkowego układu nerwowego oraz czynniki genetyczne.

Najczęstsze przyczyny i objawy chorób oczu

Poza powyższymi wadami istnieje również wiele chorób oczu, które miewają różne podłoża, a nieleczone często ulegają pogłębieniu. Do najczęstszych przyczyn chorób oczu zaliczają się:

• predyspozycje genetyczne,
• brak dbałości o higienę oczu,
• nowotwory,
• urazy mechaniczne,
• niewłaściwe noszenie soczewek kontaktowych,
• stosowanie zakażonych leków okulistycznych,
• nadmierne wytężanie wzroku,
• brak regularnych kontroli okulistycznych.

Do najczęstszych objawów chorób oczu zalicza się z kolei pieczenie, swędzenie oraz ból oka, a także mrużenie oczu oraz przekrwione oczy. Inne możliwe objawy to światłowstręt, przewlekła suchość i uczucie piasku w oku oraz mroczki przed oczami. Objawów chorób oczu jest jednak znacznie więcej i różnią się w zależności od rodzaju choroby oczu, z jaką zmaga się pacjent.

Najczęstsze choroby oczu

Wiemy już, jakie są wady wzroku i znamy ich rodzaje. Warto dowiedzieć się więcej także o chorobach narządu wzroku, który jest narażony na różne patologie. Problemy zdrowotne w postaci chorób oczu mogą dotykać wszystkie części oka – od gałki ocznej przez nerw wzrokowy aż po spojówki oraz powieki, czyli struktury otaczające. Do najczęstszych chorób oczu zalicza się jaskrę, zaćmę, odwarstwienie siatkówki, zespół suchego oka, a także zwyrodnienie plamki żółtej oraz retinopatię cukrzycową.

Jaskra – częsta choroba oczu u dorosłych

Jedną z najczęstszych chorób oczu, dotykających osoby dorosłe jest jaskra, przy której dochodzi do uszkodzenia nerwu wzrokowego oraz komórek zwojowych siatkówki. Ryzyko wystąpienia tej choroby wzrasta wraz z wiekiem. U osób z jaskrą dochodzi do zaburzeń widzenia obwodowego. U części pacjentów może też występować okresowy ból oka, który jest związany ze wzrostem ciśnienia w gałce ocznej, a także zwiększona wrażliwość na światło, wymuszająca mrużenie oczu. U dorosłych z jaskrą oczy mogą również łzawić, a poza tym szybciej się męczą.

Zaćma, czyli katarakta

Częstą chorobą oczu jest też zaćma, która wiąże się z postępującym zmętnieniem soczewki. Na początku najczęściej jest ono niezauważalne i nasila się dopiero z wiekiem. Do głównych przyczyn katarakty zalicza się fizjologiczny proces starzenia się soczewki, jednak zaćmę mogą również powodować urazy i stany zapalne oczu, cukrzyca, a także przyjmowanie niektórych leków. Głównym objawem zaćmy jest obniżenie ostrości wzroku. Nieleczona zaćma może prowadzić nawet do ślepoty.

Odwarstwienie siatkówki – poważny problem ze wzrokiem

Do utraty wzroku może również prowadzić odwarstwienie siatkówki, jeśli problem nie zostanie szybko zdiagnozowany i w odpowiedni sposób wyleczony. Schorzenie to polega na oddzieleniu się warstwy siatkówki od błony naczyniowej. Do jego najważniejszych objawów zaliczają się błyski i mroczki w polu widzenia, a także obniżona ostrość wzroku. W zaawansowanym stadium choroby osoby z odwarstwieniem siatkówki odnoszą wrażenie, jakby miały zasłonę przed jednym okiem.

Zespół suchego oka

Kolejnym problemem związanym z narządem wzroku jest zespół suchego oka, czyli schorzenie okulistyczne, którego główną przyczyną jest nieprawidłowe nawilżenie powierzchni oka. Efektem zespołu suchego oka jest wysychanie narządu wzroku, prowadzące do zaczerwienienia i uczucia suchości. Zespół suchego oka częściej diagnozuje się u kobiet niż u mężczyzn, a ryzyko wystąpienia dolegliwości wzrasta wraz z wiekiem. Do rozwoju choroby mogą przyczyniać się schorzenia autoimmunologiczne, przewlekłe i dermatologiczne, a także zmiany hormonalne, niedobór witaminy A oraz niektóre zabiegi okulistyczne.

Zwyrodnienie plamki żółtej

Jedną z chorób okulistycznych jest też zwyrodnienie plamki żółtej (AMD). To schorzenie polega na uszkodzeniu centralnej części siatkówki, czyli plamki żółtej oka, która odpowiada za wyraźne widzenie. Do najczęstszych objawów, wskazujących na zwyrodnienie plamki żółtej zalicza się pogorszenie widzenia w nocy, niewyraźne widzenie z bliskich odległości oraz problemy z czytaniem i pisaniem. Inny objaw AMD to obecność ciemnej plamy w polu widzenia.

Retinopatia cukrzycowa

Rzadziej spotykanym schorzeniem jest retinopatia cukrzycowa. Stanowi powikłanie po cukrzycy, a jej konsekwencją są patologiczne zmiany w siatkówce. Choroba ta wiąże się z uszkodzeniem małych naczyń krwionośnych, obecnych w siatkówce oka. Przy retinopatii cukrzycowej pojawiają się patologiczne naczynia krwionośne na powierzchni siatkówki, czego efektem jest pogorszenie widzenia.

Choroby i wady wzroku – jak dbać o oczy?

Wybór sposobu leczenia powinien być uzależniony od tego, jakie rodzaje wad wzroku bądź chorób oczu zostały zdiagnozowane u pacjenta. Niektórym dolegliwościom można też zapobiegać, skupiając się na dbaniu o swój wzrok jak najlepiej. Jak to zrobić? Ważna jest między innymi dieta bogata w luteinę, która ogranicza ilość szkodliwego światła niebieskiego, docierającego do siatkówki oka. Warto również spożywać bogate w witaminę A produkty, ponieważ odpowiada ona za prawidłowe funkcjonowanie fotoreceptorów siatkówki. Należy także pamiętać o regularnych wizytach u okulisty oraz odpowiedniej higienie pracy przy komputerze. Przy niektórych problemach ze wzrokiem można także przyjmować suplementy na oczy, które pomogą w łagodzeniu dolegliwości, związanych z narządem wzroku. Niezbędne jest także regularne wykonywanie ćwiczeń wzroku – pozwala to unikać negatywnych skutków przeciążenia narządu wzroku.