Czym jest toksoplazmoza?

Czym jest toksoplazmoza?

Zacznijmy jednak od początku, czyli od wyjaśnienia, czym właściwie jest wspomniana dolegliwość. Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza, która spowodowana jest wymienionym wyżej pierwotniakiem. Dodać przy tym należy, że ssaki i ptaki są jego żywicielami pośrednimi, ostatecznymi zaś przede wszystkim koty domowe oraz niektóre zwierzęta kotowate.

Choroba ta jest jedną z najpowszechniejszych chorób pasożytniczych na świecie, choć zaznaczyć trzeba, że większość zakażonych osób to nosiciele, niewielki procent ludzi zaś faktycznie zauważa u siebie jej objawy. Ze względu na przebieg, toksoplazmoza dzielona jest na wrodzoną oraz nabytą, dlatego tak ważne jest, aby ciężarna kobieta regularnie wykonywała badania na obecność Toxoplasma gondii w swoim organizmie.

Toksoplazmoza – drogi zakażenia

Zakażenie toksoplazmozą to efekt spożycia zawierających cysty pierwotniaka produktów lub kontaktu z jego zakaźnymi formami. Jedzenie surowego lub niedogotowanego mięsa lub nieumytych warzyw i owoców to ryzykowne zachowania, które mogą prowadzić do przeniesienia Toxoplasma gondii i jego rozwoju w organizmie. Przyczynę zakażenia stanowić może również kontakt z kocimi odchodami czy też zanieczyszczoną glebą, co wiąże się z ryzykiem przypadkowego połknięcia oocyst.

Toksoplazmoza przenosi się również w wyniku picia nieprzegotowanej wody czy niepasteryzowanego mleka, zwłaszcza w regionach o niskim poziomie higieny. Pasożyt może też zostać przeniesiony z matki na dziecko poprzez łożysko, powodując poważne uszkodzenia rozwijającego się płodu.

Toksoplazmoza – postaci choroby

Wyróżniamy kilka postaci toksoplazmozy. Nabyta może mieć ostry lub przewlekły charakter i zwykle przebiega bezobjawowo, a jej rozpoznanie odbywa się nie na podstawie symptomów, lecz obecności przeciwciał. Toksoplazmoza węzłowa przebiega z objawami grypopodobnymi i bolesnym powiększeniem węzłów chłonnych. Z kolei oczna obejmuje siatkówkę i naczyniówkę oka i może stanowić przyczynę bliznowacenia, a nawet utraty wzroku. Najczęściej jest to konsekwencja wrodzonego zakażenia, uaktywniającego się w okresie dojrzewania lub w dorosłości.

Toksoplazmoza wrodzona wynika z zakażenia płodu w czasie ciąży. Klasyczny zestaw jej objawów to triada Sabina-Pinkertona, czyli wodogłowie lub małogłowie, zwapnienia śródczaszkowe i zapalenie siatkówki. Symptomy choroby mogą w tym przypadku pojawić się od razu po urodzeniu lub dopiero w późniejszych okresach życia.

Toksoplazmoza – objawy

Do najczęstszych objawów omawianej choroby z pewnością należą:

• powiększone węzły chłonne,
• gorączka,
• zapalenie opon mózgowych
• dolegliwości charakterystyczne dla grypy.

Istotny jest również fakt, że przebyta toksoplazmoza pozostawia zmiany pozapalne, których stopień zależy od stadium rozwoju choroby.

W przypadku toksoplazmozy wrodzonej, objawy zależą natomiast przede wszystkim od zaawansowania ciąży w momencie zakażenia ciężarnej. Warto wiedzieć, że toksoplazmozatrwa od kilku tygodni do kilku miesięcy, a po tym czasie jej objawy ustępują samoistnie. Mimo tego pasożyt pozostaje w organizmie w postaci cyst, co umożliwia ewentualną reaktywację przy znaczącym spadku odporności, np. u chorych na AIDS, nowotwory czy osób po przeszczepach narządów. Wówczas bradyzoity przechodzą w tachyzoity, co może stać się przyczyną poważnego zapalenia mózgu, płuc czy mięśnia sercowego.

Toksoplazmoza a choroby oczu

Jednym z przejawów toksoplazmozy jest zaatakowanie siatkówki i naczyniówki, co w konsekwencji może doprowadzić do pojawienia się blizn na wymienionych narządach. Efektem tego może być znaczne osłabienie wzroku, ograniczenie pola widzenia, a nawet prawie całkowita ślepota.

Co ciekawe, w kontekście toksoplazmozy wrodzonej, u wielu dzieci badania nie wykazują żadnych zmian na dnie oka, a choroba może aktywować się dopiero po wielu latach. Podkreślić należy, że w wielu przypadkach wykryte zostają właśnie wspomniane wcześniej blizny, świadczące o przebyciu choroby, a nie aktywne ogniska, lecz pamiętać trzeba o tym, że toksoplazmoza wrodzona charakteryzuje się nawrotami choroby.

Toksoplazmoza – co robić?

Kobiety w ciąży powinny wykazać się ogromną ostrożnością, systematycznie wykonując wszystkie wskazane przez specjalistę badania. Jeśli zaś podejrzewamy u siebie lub bliskich osób zakażenie toksoplazmozą, bez wahania powinniśmy udać się do lekarza, który zleci badanie krwi pod kątem obecności Toxoplasma gondii, a także badanie dna oka. Dbajmy też o codzienną higienę, aby możliwie jak najbardziej zmniejszyć ryzyko zachorowania na tę niebezpieczną chorobę, jaką niewątpliwie jest toksoplazmoza. Należy pamiętać o konieczności gotowania mięsa do temperatury co najmniej 72°C lub jego uprzedniego mrożenia. Niezbędne jest również mycie warzyw i owoców przed ich zjedzeniem lub obieranie ich ze skórki. Posiadacze kotów powinni pamiętać o codziennym czyszczeniu kuwety. Oocysty stają się zakaźne dopiero po 1-5 dniach, więc usuwanie kocich odchodów codziennie znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia.

Ponieważ nie istnieje szczepionka ani farmakologiczna profilaktyka dla toksoplazmozy, edukacja, higiena i regularne badania mają ogromne znaczenie w jej zapobieganiu.